FNS-partners zetten in op verbinden: samen van 6G-onderzoek naar impact

Van programmalijnen naar waardeketens

Programmadirecteur Peter Rake liet als eerste spreker zien hoe FNS in fase 2 is opgebouwd. Het onderzoek en de innovatie vinden plaats in vijf programmalijnen. Nieuw is dat waardeketens bepalen waar die resultaten naartoe gaan.

Het gaat om tien markten met elk een kartrekker uit de 6G Business Board. Daarin zitten vertegenwoordigers van onder meer KPN, NXP, Nokia, Ericsson en TNO. Die board kan activiteiten versnellen, bijsturen of stoppen, en begeleidt startups op weg naar investeerders. De boodschap van Rake: onderzoek moet zich vertalen in groei, en samenwerking tussen partners is daarbij de sleutel.

Snelheid en investeringen

Constantijn van Oranje van Techleap was ooit sceptisch over FNS. Op het podium met Lenneke de Voogd gaf hij toe dat het programma hem had verrast: ‘Jullie hebben een veel grotere groep weten te betrekken en zijn ook heel pragmatisch geworden.’ Tegelijk zette hij de partners op scherp. De concurrentie zit in China, Silicon Valley en Korea, en daar ligt het tempo hoog. Startups hebben bovendien meer nodig dan subsidie: investeerders die vroeg instappen en voor de lange termijn meedoen.

De ambitie is groot. In een peiling schatten de partners de toegevoegde waarde van hun 6G-werk in 2040 samen op vele  miljarden euro's. Om dat waar te maken, heeft FNS in fase 2 onder meer een nieuwe programmalijn opgericht voor versnelling en toegang tot financiering.

De kracht van FNS zit in het netwerk. Ruim 70 partners, waarvan 16 nieuw in fase 2, en vijf nationale 6G-testbeds vormen samen een levendige marktplaats van vraag en aanbod. Łukasz Bromirski van IS-Wireless vroeg de zaal welk FNS-resultaat in 2028 in een echt netwerk draait. Er gingen een beperkt aantal handen omhoog, en dat was precies zijn punt. Zijn oproep: zoek elkaar op. De een heeft een technologie, de ander een netwerk, klant of toepassing, en samen kom je verder.

‘In fase 2 van FNS zetten we de stap van onderzoek van wereldklasse naar impact van wereldklasse. En daarvoor moeten we met elkaar verbinden.’

Paul Wijngaard, Alliance Director FNS

Bewaak waarden in het ontwerp

Technologie is nooit neutraal, liet Jeroen van den Hoven zien, hoogleraar ethiek en technologie aan de TU Delft en lid van de Ethics Committee van FNS. De VS, China en Rusland proberen allemaal de 6G-standaarden te beïnvloeden. Wie de standaard bepaalt, bepaalt ook welke waarden erin zitten. Europa moet daarom zelf aan tafel zitten, met technologie die past bij Europese waarden en wetgeving.

Privacy, veiligheid en betrouwbaarheid moeten we volgens Van den Hoven vanaf het begin inbouwen, niet achteraf. Dat doe je door waarden te vertalen naar concrete ontwerpeisen. Een voorbeeld uit FNS: een netwerk kan het vaste identificatienummer van een telefoon vervangen door een nummer dat steeds verandert. Zo blijft de gebruiker beschermd, terwijl politie en justitie via de wettelijke weg toch kunnen ingrijpen. ‘Als wij het niet doen, doen anderen het voor ons’, waarschuwde hij.

Ook binnen FNS is dit een vast onderwerp. Een apart werkpakket onderzoekt hoe 6G past binnen Europese en Nederlandse regels, zoals de AI Act en de privacywetgeving, en levert input voor nieuw beleid.

Voorbeeld: drones detecteren

Hoe technologie, beleid en samenwerking elkaar versterken, bleek bij drone-detectie. Met integrated sensing and communication (ISAC) wordt het mobiele netwerk ook een sensor. Zo is het mogelijk om drones in de lucht op te sporen. Europa onderzoekt sinds april welk spectrum daarvoor geschikt is, met de 3,5 GHz-band als startpunt. Een eerste conceptrapport volgt medio 2027.

Tijdens de sessie over ISAC, met veel vragen uit de zaal, bleek ook hoeveel er nog openligt. Wie betaalt voor drone-detectie? En is het een commerciële dienst van operators of een nationale taak? Een mogelijke oplossing: operators leveren de detectie als dienst, en de overheid besluit wat er met die informatie gebeurt.

Vivien Croes, CTO van Robin Radar Systems, nam de zaal mee naar 2030. Zijn bedrijf maakt radars die vogels en drones detecteren. Croes ziet een toekomst met vaste corridors voor drones boven de stad. Daarvoor moet je drones, vogels en het weer nauwkeurig volgen, en de drones via hetzelfde netwerk aansturen. Zijn les sloot naadloos aan op die van Van Oranje: wie een nieuwe markt wil veroveren, moet wendbaar en snel zijn.

Vervolg

FNS roept partners op om mee te doen aan de bijeenkomsten van de waardeketens, internationale samenwerking op te zoeken en resultaten zichtbaar te maken. In het eerste kwartaal van 2027 opent RVO bovendien 6G gerelateerde Open Calls met in totaal 34 miljoen euro subsidie, onder meer voor haalbaarheidsstudies van mkb'ers en nationale en Europese samenwerkingsprojecten.