Systeemdenken als sleutel tot 6G
Binnen het FNS-programma speelt Programmalijn 2 (PL2) een cruciale rol. Begin 2026 spraken wij Fernando Kuipers, hoogleraar Internet- en communicatiesystemen aan de TU Delft, die deze programmalijn leidt en ons meer vertelt over de ambities, resultaten en met ons vooruitblikt naar fase twee.
Als verbindende schakel tussen hardware ontwikkeling en concrete toepassingen werkt PL2 aan de softwarematige intelligentie die toekomstige 6G-netwerken mogelijk moet maken. “Netwerken zijn enorm complex geworden,” vertelt Fernando. “Als er iets misgaat, is dat lang niet altijd het gevolg van een hack. Het zijn vaak misconfiguraties of onverwachte interacties tussen systemen. Alles moet magischerwijs blijven draaien, maar het wordt voor mensen steeds lastiger om foutloos te besturen.”
Van complexiteit naar beheersbaarheid
Het doel van PL2 is helder: het ontwikkelen van tooling waarmee operators en serviceproviders netwerken op een hoger abstractieniveau kunnen aansturen. In plaats van handmatig talloze configuraties door te voeren, moeten zij kunnen aangeven wat het netwerk moet doen - waarna algoritmen en software automatisch de juiste instellingen genereren. “Wij willen dat operators op hoofdlijnen kunnen aangeven: dit is wat wij willen. Vervolgens moet het systeem dat automatisch vertalen naar de juiste configuraties en algoritmen,” aldus Fernando. Artificial Intelligence (AI) speelt daarbij een belangrijke rol, maar is nadrukkelijk niet de enige technologie.
De innovatie zit volgens hem niet uitsluitend in software of infrastructuur, maar juist in de samenhang. “Er is geen hardware zonder software. Je moet nadenken over co-creatie: welke intelligentie bak je in op welke plek in het netwerk? Aan de rand, waar minder rekenkracht beschikbaar is, gebruik je andere AI-technieken dan diep in het netwerk, bijvoorbeeld in datacenters.”
Systeemdenken over de hele stack
PL2 onderscheidt zich door wat Fernando ‘systeemdenken’ noemt: het besef dat innovatie niet in één laag van het netwerk plaatsvindt, maar in de samenhang tussen hardware, software en toepassingen. “In al die lagen zitten algoritmen. De uitdaging is om over die hele stack na te denken en innovaties op elkaar af te stemmen.”
Die holistische benadering heeft in de eerste twee jaar al diverse concrete resultaten opgeleverd. Zo ontwikkelden Ericsson, TU Delft en UvA samen een MANO-tool (Management and Orchestration) voor het slim aansturen van netwerken.
Daarnaast is binnen PL2 ook sterk ingezet op digital twinning: het creëren van digitale replica’s van netwerken om gedrag te monitoren en voorspellen. Met zo’n digitale tweeling kunnen nieuwe configuraties of apparatuur eerst virtueel worden getest. Dat verlaagt risico’s en versnelt innovatie.
Andere resultaten vanuit PL2 liggen onder meer op het gebied van automatische configuratie, AI-gestuurde monitoring, architectuur ontwerp, interfaces, security, DevOps en root cause analysis - het achterhalen van de werkelijke oorzaak van netwerkstoringen. “Als er iets misgaat, krijg je vaak een stormvloed aan meldingen,” legt Fernando uit. “Dan wil je weten: wat is nu écht de oorzaak? Zeker als AI beslissingen neemt, moet je kunnen verklaren waarom iets is gebeurd.”
Nieuwe businesskansen binnen 6G
Opvallend is dat PL2 partijen samenbrengt uit verschillende werelden: telecom, datacenters en de internetinfrastructuur. Die kruisbestuiving leidt tot nieuwe inzichten en businesskansen. Een voorbeeld is AMS-IX, traditioneel bekend als internetknooppunt, dat onderzoekt hoe zijn rol zich kan ontwikkelen binnen toekomstige 6G-architecturen met meer edge computing en private netwerken. “Partijen spraken aanvankelijk elk hun eigen taal,” zegt Fernando. “Maar door samen te werken, ontstaan nieuwe ideeën en kansen die je vooraf niet had kunnen bedenken.”
Fieldlabs en waardeketens in fase twee
Waar fase één vooral in het teken stond van onderzoek en afzonderlijke demo’s, verschuift in fase twee de nadruk naar integratie en toepassing binnen bredere waardeketens. De verschillende demo’s worden samengebracht in grotere, geïntegreerde demo’s die draaien in fieldlabs en het nationale testbed. “Nu gaan we echt richting proof of concept en integratie,” aldus Fernando. “We willen aantonen hoe onze oplossingen bijdragen aan economische waarde en het verdienvermogen van Nederland.”
De partnergroep binnen PL2 is inmiddels uitgebreid met onder meer bedrijven op het gebied van signalering, agentic AI, en satellietcommunicatie, waaronder BroadForward, Future Connections, SES, IPKnowledge en Fortaegis. Daarmee wordt ook de stap gezet naar Non-Terrestrial Networks; communicatie via drones en satellieten als aanvulling op aardse infrastructuur.
Digitale soevereiniteit als drijfveer
Voor Fernando is er nog een bredere context. Hij wijst op het groeiende belang van digitale soevereiniteit en de afhankelijkheid van grote technologiebedrijven buiten Europa.
“AI en quantum krijgen terecht veel aandacht, maar dat moet allemaal ergens op draaien,” legt hij uit. “De onderliggende infrastructuur is minstens zo belangrijk. Met FNS ontwikkelen we vitale technologie volgens Europese normen en waarden.”
Over drie jaar wil hij dat PL2 vooroploopt, met geïntegreerde oplossingen die marktkansen bieden en internationaal onderscheidend zijn. “Het unieke van FNS is dat we binnen één groot programma samenwerken over de hele keten heen. Andere landen verdelen budgetten vaak over losse projecten. Wij hebben hier de kans om echt samen te co-creëren.”
Met die integrale aanpak positioneert Programmalijn 2 zich als de ‘lijm’ binnen het 6G-ecosysteem: verbindend, verdiepend en gericht op duurzame technologische autonomie.
